دوره 6، شماره 1 - ( 2-1401 )                   جلد 6 شماره 1 صفحات 28-13 | برگشت به فهرست نسخه ها


XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

JAFARI M, DAVAZDAH EMAMI S, VELAYATZADEH M. Consequences of Fire and Explosion in Distillation Unit of Persian Gulf Star Gas Condensate Refinery Using PHAST Software. ohhp. 2022; 6 (1) :13-28
URL: http://ohhp.ssu.ac.ir/article-1-382-fa.html
جعفری مهدی، دوازده امامی سینا، ولایت زاده محمد. پیامدهای حریق و انفجار در واحد تقطیر پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج فارس با استفاده از نرم افزار PHAST. بهداشت کار و ارتقاء سلامت. 1401; 6 (1) :28-13

URL: http://ohhp.ssu.ac.ir/article-1-382-fa.html


گروه ایمنی صنعتی، موسسه آموزش عالی تابناک، لامرد، فارس، ایران.
متن کامل [PDF 618 kb]   (186 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (481 مشاهده)
متن کامل:   (103 مشاهده)
پیامدهای حریق و انفجار در واحد تقطیر پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج­ فارس با استفاده از نرم­ افزار PHAST
مهدی جعفری1، سینا دوازده‌امامی2*، محمد ولایت‌زاده3
مقدمه: هدف اصلی این تحقیق مدل‌سازی بر اساس نرم‌افزار مدلسازی تحلیل حوادث فرایندی و دستیابی به فواصل ایمن جهت استقرار گروه‌های آتش­نشانی در زمان وقوع حوادث در پیامدهای بروز نشتی، وقوع حریق و رخ دادن انفجار در برخی از تجهیزات فرآیندی پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج­ فارس بود.
روش بررسی: این تحقیق توصیفی ـ مقطعی در سال 1398 انجام شد. در این تحقیق دو نوع آتش محتمل در فرآیند واحد تقطیر (آتش ناگهانی و آتش فورانی) بررسی گردید. همچنین انفجار یکی از برج‌ها به منظور تعیین محدوده اثر این حوادث شبیه­ سازی شدند.
یافته ­ها: در آتش فورانی لاین خروجی کوره 101 حداقل فاصله از محل حادثه باید 120 متر در نظر گرفته شود که با توجه به استانداردهای مربوط به شار حرارتی تا فاصله 66 متری احتمال مرگ افراد 100% خواهد بود. در ضمن با توجه به موج فشاری ایجاد شده درمحدوده گسترده مستعد آتش ناگهانی در پارگی لاین خروجی کوره 101، انفجار ایستگاه آتشنشانی را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
نتیجه­ گیری: با توجه به داده ­های به دست آمده از شبیه­ سازی می­توان نتیجه گرفت که در صورت بروز نشتی­ ها در فضای باز (مواد قابل اشتعال) بزرگ‌ترین خطری که افراد و تجهیزات و به تبعیت از آن گروه آتش‌نشانی را تهدید می­کند وقوع پدیده flash fire است که معمولاً محدوده گسترده­ای را در برمی‌گیرد.

واژه‌های کلیدی: تقطیر، پالایشگاه، انفجار، حریق، نرم­ افزار PHAST
مقاله پژوهشی


تاریخ دریافت: 29/04/1400
تاریخ پذیرش: 08/06/1400

ارجاع:
جعفری مهدی، دوازده‌امامی سینا، ولایت‌زاده محمد. پیامدهای حریق و انفجار در واحد تقطیر پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیجفارس با استفاده از نرمافزار PHAST. بهداشت کار و ارتقاء سلامت 1401; 6(1): 28-13.

چکیده
با توسعه صنعت حوادث ناگوار ناشی از فعالیت­های صنعتی نیز گسترش یافته به گونه ه­ای که گاهی صنعت و یا کارکنان آن را به مخاطره می­ اندازد. به منظور کاهش تبعات احتمالی این حوادث باید قبل از راه­ اندازی صنایع نسبت به آنالیز پیامد حوادث احتمالی آن­ها اقدام نمود و با استفاده از مطالعات میدانی و همچنین نرم ­افزارهای شبیه سازی حوادث احتمالی را مورد ارزیابی قرار داد (1). صنایع نفت و گاز از قابلیت بالایی برای ایجاد بحران برخوردار هستند. داشتن آمادگی قبلی می­تواند در به حداقل رساندن جنبه ­های بحران نقش بسزایی داشته باشد. اتخاذ تصمیمات عجولانه بر اساس اطلاعات ناقص و همچنین نداشتن یک طرح عملیاتی مدون و مناسب برای واکنش در شرایط اضطراری خسارات وارده را تا چند برابر افزایش خواهد داد (2).  اغلب حوادثی که در صنعت ایجاد می ­شوند معمولاً به دلیل نشت یک ماده قابل اشتعال یا سمی در محیط می باشد که این نشت می­تواند به علت پارگی خطوط یا اشکال در اتصالات رخ دهد. عوامل مختلفی از قبیل مقدار و فاز ماده نشت شده، شکل انتشار و مسیر ترمودینامیکی آن جهت شبیه­ سازی تخلیه مؤثر می­باشد (1،3).
علاوه بر شبیه­ سازی تخلیه مواد چگونگی و نحوه پخش ماده در محیط نیز از اهمیت ویژه ه­ای برخوردار است. هدف اصلی از شبیه­ سازی در نشت مواد تخمین میزان ماده منتشر شده در محیط در یک فاصله معین و زمان خاص است (3). برای آنالیز پیامد روش ­های مختلفی وجود دارد که ساختار نسبتاً مشابهی دارند. یک روش مناسب برای آنالیز پیامدهای ناشی از حوادث از سه مرحله انتخاب سناریو، شبیه­ سازی سناریو و ارزیابی خسارت تشکیل شده است (4).  از مدل­های ریاضی موجود میتوان در تخمین میزان ماده استفاده کرد که این معادلات می­توانند تشعشع گرمایی ناشی از آتش، حداکثر فشار ناشی از بخار، میزان موج انفجار و پرتاب اشیا را پیش­ بینی کنند (5،6).
PHAST (Process Hazard Analysis Software Tools) برنامه­ای برای تجزیه‌وتحلیل پیامد حوادث احتمالی در صنایع فرآیندی است که با استفاده از آن مهندسین ایمنی میزان خطر و ریسک ناشی از فعالیت­های صنعتی را مورد ارزیابی قرار می­دهند. پیش­بینی و شبیه ­سازی حوادث قبل از وقوع آن­ها از مهم‌ترین عواملی است که می­تواند به کاهش اثرات آن­ها کمک شایانی نماید و در این زمینه نرم­افزار PHAST یکی از قوی­ترین نرم ­افزارها می­باشد (7). PHAST جامع­ترین فرایند تجزیه‌وتحلیل خطر و ارزیابی نتیجه است. نرم­ افزاری است که مراحل مختلف یک حادثه بالقوه مانند نشت سوخت و مواد سمی، آتش ­سوزی، انفجار را از شروع تا پایان شبیه­ سازی می­کند (8).
در تحقیقی در خصوص مدل­سازی حوادث فرآیندی در پالایشگاه شیراز با استفاده از نرم ­افزار PHAST گزارش شد که آتش و انفجار مخزن گاز مایع از سایر موارد خطرناک­تر بوده و نیاز به مراقبت­های بیشتری دارد (1). در ارزیابی ریسک و شبیه­ سازی پیامد ناشی از موج انفجار پدیده BELEVE (Boiling liquid Expanding Vapor Explosion) مخزن کروی LPG (Liquefied Petroleum Gas) در یک پالایشگاه پنج علت و دو پیامد جهت ایجاد BELEVE شناسایی شدند. طبق تجزیه‌وتحلیل به عمل آمده مشخص شد که موج انفجار ناشی از مخزن کروی LPG می­تواند مخازن کناری را دچار انفجار کرده که این امر سبب زنجیره­ای شدن انفجارات خواهد شد (9). در تحقیقی در یک شرکت تولیدکننده مواد پلیمری گزارش شد که با استفاده از نرم ­افزار PHAST می­توان نقاط ایمن مناسبی بر اساس سناریوهای مختلف کاری در شرایط اضطراری برای مجموعه مورد مطالعه انتخاب کرد (10). مدل­سازی اشتعال پروپلین با استفاده از نرمافزار ALOHA (Areal Locations Of Hazardous Atmospheres) نشان داد پروپلین مایع پس از خروج از مخزن به صورت گاز و آئروسل منتشر می­گردد. همچنین مشخص شد که پس از ایجاد اشتعال محدوده­ای با طول 340 متر و تراکم ppm 12900 دارای 60 درصد کمترین حد قابل انفجار LEL (Lower Explosive Limit) می­باشد و محدوده­ای با طول 945 متر و تراکم ppm 2150 دارای 10 درصد LEL می‌باشد (11). شبیه­ سازی پیامد انفجار مخازن اتیلن اکساید با استفاده از نرم­افزار PHAST در یک صنعت پتروشیمی نشان داد برای شرایط آب و هوایی گرم و سرد در اثر انفجار به ترتیب تا شعاع 204 و 256 متری امکان ایجاد خسارت شدید وجود دارد (12).
مشابه این تحقیق در صنعت نفت و پتروشیمی در شرکت­های مختلف انجام شده است، اما در واحد تقطیر پالایشگاه میعانات گازی تاکنون در این زمینه مطالعه­ای صورت نگرفته است که این موضوع می­­تواند اهمیت انجام این تحقیق را دوچندان نماید. اهداف این تحقیق پی بردن به پیامدهای بروز نشتی، وقوع حریق و رخ دادن انفجار در برخی از تجهیزات فرآیندی است که وقوع آن­ها در پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج‌فارس محتمل­تر می­باشد. با بررسی یافته­ های ناشی از شبیه ­سازی با نرم­افزار PHAST و تطابق آن­ها با داده­ های تجربی در نهایت راهکارها و پیشنهاد‌هایی به­منظور کاهش تبعات وقوع این حوادث ارائه شد. هدف اصلی این پروژه دستیابی به فواصل ایمن جهت استقرار گروه‌های آتش­نشانی در زمان وقوع حوادث در تجهیزات مورد مطالعه و یا موارد مشابه می­باشد.
روش بررسی
این تحقیق توصیفی ـ مقطعی در سال 1398 درمورد شبیه­ سازی حریق و انفجار در پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج­ فارس انجام شد. در این تحقیق دو نوع آتش محتمل در فرآیند واحد تقطیر (آتش ناگهانی و آتش فورانی) و همچنین انفجار یکی از برج­ها به منظور تعیین محدوده اثر این حوادث شبیه­ سازی شدند. پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج­ فارس بزرگ‌ترین پالایشگاه میعانات گازی خاورمیانه با مساحت حدود 700 هکتار در 25 کیلومتری غرب شهر بندرعباس واقع شده است که سه واحد تقطیر دارد که پروسه فرایندی هر سه آن­ها مشابه یکدیگر می­باشند.
تمامی اطلاعات مربوط به واحد فرآیندی تحت بررسی که برای شبیه­ سازی موردنیاز است، جمع ­آوری شدند. این اطلاعات به طور کلی شامل فشار ماده موجود در فرآیند، دما ماده موجود در فرآیند، فاز ماده موجود در فرآیند، ترکیب درصد ماده موجود در فرآیند، شرایط آب و هوایی، جهت و سرعت وزش باد غالب، طرح جانمایی واحد، PFD (Process Flow Diagram) و P&ID (Piping and instrumentation diagram)، نوع سناریو، محل وقوع سناریو است. در این مرحله جهت شبیه ­سازی سناریوهای تحقیق که عبارت‌اند از بررسی محدوده اثر دو نوع آتش ناگهانی (Flash Fire) و آتش فورانی (Jet Fire) و همچنین تعیین اثرات موج انفجار CC.102 از نرم ­افزار PHAST نسخه 51/6 استفاده شد. محتویات این مرحله بیشتر متکی بر اطلاعات به دست آمده از نقشه­ های PFD و P&ID واحد تقطیر و مصاحبه با نیروهای عملیات و مهندسی پالایش و رجوع به اطلاعات ثبت شده در سایت اداره هواشناسی شهرستان بندرعباس و محاسبات از طریق نرم ­افزار PHAST به دست آمد. مراحل انجام کار در این تحقیق شامل پنج مرحله بود.
مرحله اول؛ تعیین اهداف ارزیابی پیامد: تحلیل و ارزیابی تأثیرات یک حادثه بدون در نظر گرفتن احتمال وقوع آن را ارزیابی پیامد می­گویند. هدف اصلی در این پروژه دستیابی به موقعیتی ایمن جهت استقرار گروه‌های آتش­نشانی در زمان وقوع حوادث بود.
مرحله دوم؛ جمع­ آوری اطلاعات مورد نیاز: در این مرحله پس از تعیین سناریوها، به بررسی آثار و پیامدهای ناشی از بروز آن با استفاده از داده ­های تجربی، به وسیله شبیه­ سازی توسط نرم­افزار PHAST پرداخته شد و در نهایت راهکارها و پیشنهاد‌های مناسب جهت کنترل و کاهش پیامدهای این حوادث تعیین شد. در این تحقیق هدف تعیین شده، ارزیابی برخی از حوادث فرآیندی است که وقوع آن در پالایشگاه میعانات گازی محتمل است.
مرحله سوم؛ شرح واحد فرآیندی: در این مرحله تمام اطلاعات مربوط به پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج ­فارس که برای شبیه­ سازی مورد نیاز است، جمع‌آوری شد. این اطلاعات به­ طور کلی شامل مواردی نظیر موقعیت جغرافیایی پالایشگاه، شرایط آب و هوایی نظیر جهت باد، سرعت باد، رطوبت هوا، دمای محیط، اطلاعات محیطی که پالایشگاه در آن واقع شده است، انواع نقشه ­های فرآیندی، اسناد فنی، خواص فیزیکی مواد موجود در فرآیند از قبیل دما، فشار، فاز و ترکیب درصد آن­ها (گزارش‌های آزمایشگاه).
مرحله چهارم؛ تعیین و تحلیل سناریوها: از آنجا که سناریو واقعه یا مجموعه‌ای از وقایع است که سبب ایجاد حادثه می­شود، در این تحقیق سناریوهایی مدنظر قرار گرفت که وقوع آن­ها در یک پالایشگاه محتمل ­تر بود. بروز نشتی­ ها در فرآیند پالایش به علت وجود فشار و دمای بالا یک امر ناگزیر است که معمولاً نقطه شروع اکثر حوادث و حریق­ های بزرگ در یک پالایشگاه این موضوع بود.
مرحله پنجم؛ شبیه‌سازی سناریوها: در این مرحله پیامدهای گوناگون ناشی از یک حادثه که می­تواند سبب تلفات یا صدمات جسمی و مالی شود، ارزیابی گردید. هر سناریو (ایجاد نشتی یا پارگی در یک فلنج یا لوله و یا مخزن حاوی ماده اشتعال­پذیر یا سمی) می­تواند دارای چندین پیامد (پخش مواد سمی، آتش و انفجار) باشد. در این تحقیق سناریوهای مورد بحث در زمینه آثار حریق و انفجار و همچنین تبعات نشت گاز در تجهیزات بود. آثار ناشی از آتش به صورت شدت تشعشع در نقاط مختلف، آثار انفجار به صورت تغییر فشار ناشی از انفجار و همچنین تبعات نشت گاز LPG به صورت تشعشع حریق ناشی از آن تعیین شد.
سناریو واقعه­ای است که می­تواند منجر به رخداد یکی از مخاطرات فرآیندی نظیر آتش، انفجار و رهایش مواد سمی شود. سناریو به صورت رخداد مستقل در نظر گرفته می‏شود که ممکن است در یک واحد فرآیندی اتفاق بیافتد و هر کدام از این سناریوها می‏تواند چندین نتیجه حادثه (آتش، انفجار، پخش مواد سمی) داشته باشد که این نتایج نیز با توجه به شرایط مختلفی که سبب تغییر نوع آثار ناشی از آن­ها می ‏شود، به چند دسته به نام نتایج موردی، تقسیم ­بندی می‏شوند. سناریوها در اکثر موارد به صورت نشتی و یا پارگی محتمل در تجهیزات فرآیندی در نظر گرفته می‌شوند به ­طوری که منجر به نشر مواد سمی و یا مواد قابل اشتعال شوند. برای تعیین و تحلیل یک سناریو دانستن برخی مشخصات آن الزامی است. این ویژگی­ ها شامل محل وقوع سناریو (مختصات جغرافیایی و تجهیز مربوطه)، شرایط فرآیندی (نوع ماده، فاز، دما، فشار)، کل مقدار مواد تخلیه شده در اثر وقوع سناریو، نوع سناریو (نشتی، تخلیه ناگهانی)، اندازه سوراخ ایجاد شده در مورد نشتی، ارتفاع نشتی از سطح مبدأ، جهت نشتی ایجاد شده (افقی، عمودی و مورب)، زبری سطوح (جدول 1).
 
جدول 1: نکات ارائه شده مربوط به نشتی مواد با توجه به نوع سناریو موردنظر
تجهیزات ابعاد پارگی مورد بررسی
لوله­هایی با قطر کمتر از 5/1 اینچ 5 میلی‌متر و پارگی کامل
لوله­هایی با قطر 2 تا 6 اینچ 5 میلی‌متر، 25 میلی‌متر و پارگی کامل
لوله­هایی با قطر 8 تا 12 اینچ 5 میلی‌متر، 25 میلی‌متر، 100 میلی‌متر و پارگی کامل
مخازن پارگی کامل خطوط ورودی و خروجی و تخلیه ناگهانی
پمپ‌ها بسته به قطر لوله­های ورودی و خروجی و نشتی از درزگیرها به قطر 5 میلی‌متر، 25 میلی‌متر و 100 میلی‌متر
 
اولین قدم در بررسی و ارزیابی پیامد، حوادث احتمالی همچون رهایش مواد پرخطر در یک واحد فرآیندی و شبیه سازی این رهایش است. با انجام این مرحله می­توان به شبیه ­سازی پیامدهای بعدی که ممکن است ایجاد گردد (مثل آتش ­سوزی و یا انفجار مواد)، پرداخت و در صورت سمی بودن مواد پخش شده، میزان آسیب وارده را نیز تخمین زد. امروزه مدل­های زیادی به منظور شبیه ­سازی رهایش گازهای متراکم نوشته شده است که از روش­های ریاضی برای شبیه ­سازی بهره می­گیرند و به صورت بسته­ های آماده نرم ­افزاری موجود می­باشند که نرم ­افزار PHAST یکی از بهترین نرم ­افزارهای ارائه شده برای شبیه­ سازی رهایی مواد در محیط می­باشد. این مدل طیف وسیعی از مواد خالص سبک­تر و سنگین­ تر از هوا را در برمی‌گیرد و توانایی شبیه سازی مخلوطی از مواد را نیز دارد. رهایش مواد در محیط را از نظر زمان، می­توان به دو دسته کلی تقسیم کرد؛ رهایش دائمی مواد و رهایش ناگهانی مواد. در دسته اول ماده­ای که پتانسیل تخلیه به محیط را دارد، به ­تدریج وارد محیط می­گردد و یک بازه زمانی طول می­کشد تا کل آن تخلیه گردد، مانند نشتی از یک سوراخ کوچک در لوله و بدنه مخزنی حاوی گاز تحت فشار. در دسته دوم کل ماده موجود که پتانسیل رها شدن در محیط را دارد، به طور ناگهانی در محیط تخلیه می­گردد، مانند ترکیدن ناگهانی لوله یا یک مخزن بر اثر افزایش بیش از حد فشار در آن (13،14).
یافته ­ها
در ایستگاه هواشناسی شهرستان بندرعباس 8/14 درصد بادها آرام و 91/86 درصد بادها دارای سمت و سرعت می­باشند. باد غالب (26 درصد از کل بادها) این ایستگاه در جهت جنوب می­وزد، به­طوری که 10 درصد از باد غالب با سرعت 3/6 تا 5/7 متر بر ثانیه و 8 درصد باد غالب با سرعت 5/7 تا 8/8 متر بر ثانیه، 5 درصد باد غالب با سرعت 2/1 تا 3/6 متر بر ثانیه، 2 درصد با سرعت 5/0 تا 2/1 متر بر ثانیه و 1 درصد باد غالب با سرعت 8/8 تا 11/1 متر بر ثانیه می­وزد. باد نائب غالب، شمالی بوده و 20 درصد از کل بادها را شامل می­شود به طوری که 12 درصد باد نائب غالب با سرعت 5/0 تا 2/1 متر بر ثانیه، 7 درصد باد نائب غالب با سرعت 2/1 تا 3/6 متر بر ثانیه و 1 درصد باد نائب غالب با سرعت 3/6 تا 5/7 متر بر ثانیه می­وزند. سایر بادها در جهت­ های جنوب غربی، شمال شرقی، شرق، جنوب شرقی، غرب و شمال غربی می­وزند (جدول 2).
در jet fire لاین خروجی کوره 101 حداقل فاصله از محل حادثه باید 120 متر در نظر گرفته شود که با توجه به استانداردهای مربوط به شار حرارتی تا فاصله 66 متری احتمال مرگ افراد 100% خواهد بود (شکل 1) و پس از آن این احتمال روند کاهشی خواهد داشت تا فاصله 120 متری که شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد (جدول 3). شکل 2 محدوده­ای در حدود 200 متر در فصل زمستان و 300 متر در فصل تابستان در جهت باد را مستعد وقوع flash fire با غلظت ppm 4087 را نشان می­دهد. خطر مرگ افراد در این محدوده تقریباً 100% است.
 
جدول 2: شرایط آب و هوایی در نظر گرفته شده در شبیه­سازی
پیش فرض نرم­افزار تابستان زمستان
معیار پاسکوییل سرعت باد رطوبت نسبی دمای هوا معیار پاسکوییل سرعت باد رطوبت نسبی دمای هوا معیار پاسکوییل سرعت باد رطوبت نسبی دمای هوا
- m/s درصد °C - m/s درصد °C - m/s درصد °C
F 5/1 70 85/9 C 5 75 35 D 2 55 18

شکل 1: فاصله شبیه­سازی jet fire لاین خروجی کوره 101
شکل 2: شعاع شبیه­سازی flash fire لاین خروجی کوره 101
جدول 3: حدود آستانه مجاز بر اساس معیارهای انجمن گازهای صنعتی اروپا (European Industrial Gases Association) (13)
تجهیزات انسان
انفجار آتش ناگهانی آتش فورانی انفجار آتش ناگهانی آتش فورانی
2/0 بار LFL ماده Kw/m2 5/37 07/0 بار LFL ماده Kw/m2 7/9
 
در ارتباط با jet fire مبدل ­های 114-113-112 و 115 حداکثر شار حرارتی kw/m2 300 در فاصله 4 تا 6 متری در فصل تابستان خواهد بود (شکل 3). در این مبدل­ ها محدوده­ای 160 متری در فصل تابستان و 230 متری در شرایط آب و هوایی 1.5 F با حداقل غلظت ppm 4087 مستعد وقوع flash fire می­باشد (شکل 4). قرار گرفتن در این محدوده 100 درصد به مرگ می­انجامد. در ارتباط با jet fire مبدل 116 بالاترین شار حرارتی kw/m2 280 در فاصله 6 تا 8 متری در شرایط آب و هوایی 1.5 F می­باشد (شکل 5). کمترین فاصله ایمن در آتش فورانی 64 متر در تمامی شرایط آب و هوایی تعیین گردید که شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد. محدوده­ای 80 متری در شرایط آب و هوایی 1.5 F و 160 متری در فصل تابستان را با حداقل غلظت ppm3500 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد (شکل 6). احتمال مرگ در این محدوده در صورت وقوع flash fire 100% خواهد بود. در jet fire مبدل 122 فاصله ایمن 60 متر در شرایط آب و هوایی 1.5 F و فصل زمستان و 50 متر در فصل تابستان باید در نظر گرفته شود که پس از طی فواصل ذکر شده در هر شرایط آب و هوایی شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد. بیشترین شار حرارتی آن در فاصله 5 تا 28 متری در فصل تابستان در حدود kw/m2 350 می­باشد (شکل 7). در این تجهیز محدوده­ای 115 متری در فصل تابستان و 125 متری در فصل زمستان با حداقل غلظت ppm 6283 مستعد flash fire خواهد بود (شکل 8). jet fire در V.H.104 شار حرارتی برابر با kw/m2 210 در فاصله 4 تا 18 متری در فصل تابستان در بردارد. نمودار حداقل فاصله ایمن در آتش فورانی این تجهیز را 34 متر در فصل تابستان و 40 متر در فصل زمستان نشان می­دهد (شکل 9) که پس از طی فواصل ذکر شده در هر شرایط آب و هوایی شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد. نمودار آن محدوده 68 متری در فصل زمستان و 42 متری در فصل تابستان در جهت باد با حداقل غلظت ppm 3500 مستعد وقوع flash fire معرفی می­کند (شکل 10). خطر مرگ 100% در صورت وقوع flash fire افراد را تهدید می­کند.
 
شکل 3: شبیه­سازی jet fire مبدل­های 112-113-114-115
شکل 4: شبیه­ سازی flash fire مبدل­های 112-113-114-115
شکل 5: شبیه­ سازی jet fire مبدل 116
شکل 6: شبیه ­سازی flash fire مبدل 116
شکل 7: شبیه­ سازی jet fire مبدل 122

شکل 8: شبیه­ سازی flash fire مبدل 122
شکل 9: شبیه­ سازی jet fire-VH.104
شکل 10: شبیه ­سازی flash fire-VH.104
 
نشت L.P.G از سوراخی به قطر 25 میلی‌متر از V.H.103 ابر بخاری را تشکیل می­دهد که تا شعاع 100 متری در تمامی شرایط آب و هوایی با حداقل غلظت ppm 10000 در جهت باد گسترش می­یابد. این نشتی حداقل محدوده­ای 8 متری را در فصل زمستان و حداکثر 14 متری را در فصل تابستان در جهت باد با حداقل غلظت ppm 8366 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد. قرار گرفتن در محدوده فرد را با خطر مرگ 100 درصدی موجه می­کند (شکل 11). همچنین در صورت وقوع jet fire حداکثر شار حرارتی آن برابر با kw/m2 280 در فاصله 4 تا 28 متری در فصل تابستان می­باشد و حداقل فاصله ایمن در آتش فورانی 60 متر در تمامی شرایط آب و هوایی تعیین گردید که شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد. این نشتی حداقل محدوده­ای 110 متری را در فصل تابستان و حداکثر 130 متری را در شرایط آب و هوایی F 5/1 در جهت باد با حداقل غلظت ppm 8366 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد (شکل 12). در صورت حضور در این محدوده و وقوع آتش ناگهانی احتمال مرگ 100% خواهد بود.
 
شکل 11: شبیه­ سازی اثرات نشت L.P.G از VH.103 با قطر نشتی 5 میلی‌متر
شکل 12: شبیه ­سازی اثرات نشت L.P.G از VH.103 با قطر نشتی 25 میلی‌متر
بحث
خطرات ناشی از حریق و انفجار در پالایشگاه ­ها همواره مورد بحث و تفسیر کارشناسان و پژوهشگران ایمنی بوده است. هدف اصلی این تحقیق دستیابی به فواصل ایمن جهت استقرار گروه‌های آتش ­نشانی در زمان وقوع حوادث در پیامدهای بروز نشتی، وقوع حریق و رخ دادن انفجار در برخی از تجهیزات فرآیندی پالایشگاه میعانات گازی ستاره خلیج­ فارس بود.
در این پژوهش در jet fire لاین خروجی کوره 101 حداقل فاصله از محل حادثه باید 120 متر در نظر گرفته شود که با توجه به استانداردهای مربوط به شار حرارتی تا فاصله 66 متری احتمال مرگ افراد 100% خواهد بود و پس از آن این احتمال روند کاهشی خواهد داشت تا فاصله 120 متری که شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد. همچنین در وقوع flash fire در حدود 200 متر در فصل زمستان و 300 متر در فصل تابستان در جهت باد خطر مرگ افراد در این محدوده تقریباً 100% است (15). حداقل فاصله ایمن در آتش فورانی این مبدل ­ها 64 متر می­باشد که شار حرارتی به کمتر از kw/m2 7/9 یعنی حد آستانه مجاز برای انسان می­رسد (16). در این مبدل­ ها محدوده­ای 160 متری در فصل تابستان و 230 متری در شرایط آب و هوایی 1.5 F با حداقل غلظت ppm 4087 مستعد وقوع flash fire می­باشد که قرار گرفتن در این محدوده 100 درصد به مرگ می­انجامد (15). در ارتباط با jet fire مبدل 116 محدوده­ای 80 متری در شرایط آب و هوایی 1.5 F و 160 متری در فصل تابستان را با حداقل غلظت ppm3500 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد که احتمال مرگ در این محدوده در صورت وقوع flash fire 100% خواهد بود (15). با توجه به شبیه ­سازی با نرم ­افزار با این روش فاصله ایمن برای انسان 530 متر می­باشد. همچنین با رجوع به داده­ های به دست آمده از شبیه­سازی می­توان نتیجه گرفت که در صورت بروز نشتی­ ها در فضای باز (مواد قابل اشتعال) بزرگ‌ترین خطری که افراد و تجهیزات و به تبعیت از آن گروه آتش­نشانی را تهدید می­کند وقوع پدیده flash fire است که معمولاً محدوده گسترده­ای را در برمی‌گیرد. در ضمن با توجه به موج فشاری ایجاد شده ناشی از انفجار محدوده گسترده مستعد flash fire در پارگی لاین خروجی کوره 101 که ایستگاه آتش­نشانی را نیز تحت تأثیر قرار می­دهد. اغلب خطرات ناشی از این نوع آتش­سوزی مربوط به تماس مستقیم شعله می­باشد. این نوع حریق در زمانی که گاز به طور یکنواخت در محیط پراکنده شده باشد و سرعت شعله ­های آن دارای شتاب کافی برای ایجاد تأثیرات فشاری نباشد غیر انفجاری است، اما در صورتی که ابر گازی قابل اشتعال که در یک محیط متراکم نظیر اتاق مخازن، به صورت آشفته و غیر یکنواخت تجمع یافته و با یک جرقه تاخیردار همراه شود سبب ایجاد انفجار ابر گازی می­شود. آتش­سوزی ناگهانی معمولاً بیشتر از چند دهم ثانیه طول نمی­کشد. وقتی مخزن از بالاترین نقطه دارای ترک و یا سوراخ گردد و دمای محیط هم به بالا باشد، موجب پوشش حجم زیادی از گاز در اطراف مخزن و ایجاد حریق ناگهانی (فلش فایر) می­گردد که یک احتراق غیر انفجاری از گاز در هوای آزاد می­باشد (17). در مطالعه انجام شده توسط Jafari و همکاران (2013) با عنوان مدل‌سازی پیامد فرآیند تولید هیدروژن با استفاده از نرم­افزار تخصصی PHAST 6.54 نتایج نشان داد که به‌کارگیری روش پیشنهادی نشان داد که خطرناک­ترین پیامدهای واحد تولید هیدروژن آتش فورانی، آتش ناگهانی و انفجار است (18) که با نتایج این تحقیق هم­خوانی دارد. در مطالعه انجام شده توسط Velayatzadeh و همکاران (2017) با عنوان مدل­سازی پیامد انفجار مخزن گاز مایع با استفاده از نرم ­افزار ALOHA نشان داد که به دلیل وجود گاز مایع قابل اشتعال در مخزن، احتمال ایجاد آتش استخری و انفجار بخار مایع در حال جوش (BLEVE) در خروجی نرم­افزار وجود نداشت. در هر دو مدل در فاصله بیش از 10 یارد یعنی حدود 12 متر خطر شکستن شیشه­ ها بر اثر موج انتشار و خطر انفجار وجود خواهد داشت که طبق نقشه ساختمان­ های مجاور در این محدود نیستند؛ به عبارت دیگر در مدل آتش فورانی (در صورت موجود بودن جرقه) در فاصله 11 یارد یعنی حدود 12 متر ناحیه انفجار در حدود 60 ثانیه پس از سوراخ شدن وجود داشت و در همین فاصله احتمال آتش­سوزی و آسیب بر اثر موج انتشار در مدت 60 ثانیه وجود داشت. در مدل انتشار ابر متراکم، در فاصله 12 یارد ناحیه شکستن شیشه­ ها بر اثر موج انتشار وجود داشت. طبق نقشه ساختمان­های مجاور در محدوده این دو سناریو هستند و این دو مدل تهدید جدی به حساب می­آیند و می­توانند آسیب­های جدی را وارد کنند (19) که با نتایج این تحقیق مطابقت داشت.
 در مطالعه انجام شده توسط Shirali و Nematpour (2018) با عنوان بررسی مدل پیامد انتشار گاز متان در یکی از جایگاه‌های سوخت CNG (Compressed Natural Gas) شهر اهواز نشان داد که با افزایش قطر شکاف، محدوده تشعشع حرارتی نیز در فواصل بیشتری پیشروی خواهد کرد به طوری­که این فاصله از شکافی به قطر 01/0 تا 03/0 میلی‌متر در kw/m2 10 به ترتیب از 10 به 21 متری افزایش داشته است. همچنین در محدوده قابل اشتعال ابر بخار متان، غلظت در ppm  30000 که حدود 60 درصد حداقل غلظت قابل اشتعال می­باشد که از فاصله 58/68 به 160 متر رسیده است که در نتیجه عواقب ناشی از موج انفجار تا 160 متر و تشعشع حرارتی تا 21 متری در جایگاه­های سوخت CNG خطرناک­ترین عاملی است که کارکنان و مناطق مسکونی اطراف را تهدید می­کند. در نتیجه با رعایت فاصله مجاز در ساخت‌وساز و افزایش اقدامات ایمنی و پیشگیری از حوادث در اطراف جایگاه­های سوخت­رسانی می­توان موجب کاهش تلفات و حوادث احتمالی شد (20).
در این تحقیق شبیه­سازی نرم­افزار PHAST ناشی از نشت LPG نشان داد که ابر بخاری را تشکیل می­دهد که تا شعاع 100 متری در تمامی شرایط آب و هوایی با حداقل غلظت ppm 10000 در جهت باد گسترش می­یابد (16). این نشتی حداقل محدوده­ای 8 متری را در فصل زمستان و حداکثر 14 متری را در فصل تابستان در جهت باد با حداقل غلظت ppm 8366 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد. این نشتی حداقل محدوده­ای 110 متری را در فصل تابستان و حداکثر 130 متری را در شرایط آب و هوایی F 5/1 در جهت باد با حداقل غلظت ppm 8366 را مستعد وقوع flash fire قرار می­دهد. در صورت حضور در این محدوده و وقوع آتش ناگهانی احتمال مرگ 100% خواهد بود (15). طبق تجزیه‌وتحلیل به عمل آمده مشخص شد که موج انفجار ناشی از مخزن کروی LPG، می‌تواند مخازن کناری LPG را دچار انفجار کرده که این امر سبب زنجیره­ای شدن انفجارات خواهد شد (9). در مطالعه انجام شده توسط Nemati و همکاران (2019) با عنوان آنالیز نشت گاز از مخزن پروپان در پالایشگاه هفتم پارس جنوبی به کمک نرم­افزار PHAST به منظور تعیین حداکثر ریسک محتمل در شرایط ذخیره پروپان در مخزنی با حجم 45000 مترمکعب، دمای 46- درجه سانتی‌گراد و فشار 01/1 بار دو پدیده گسست مخزن و تخلیه کل موجودی مخزن در یک زمان معین مورد بررسی قرار گرفت که درمورد آنالیز نشت گاز از مخزن پروپان گزارش گردید در اثر گسست مخزن پدیدهای انتشار ابر ناشی از غلظت پروپان، آتش استخری تأخیر یافته، انفجار، آتش ناگهانی و تبخیر حاصل از استخر ایجاد شده و در اثر تخلیه کل موجودی مخزن در یک زمان معین پدیده­های انتشار ابر ناشی از غلظت پروپان، آتش استخری تأخیر یافته و سریع، انفجار، آتش ناگهانی، جت آتش و تبخیر حاصل از استخر ایجاد شده رخ خواهد داد (21). عوامل مختلفی بر مدل­سازی تخلیه مواد نظیر شکل انتشار مواد، فاز ماده تخلیه شده، اندازه نشتی، مدت نشتی و مسیر ترمودینامیکی و نقطه پایانی مؤثر است. علاوه بر مدل­سازی تخلیه مواد، نحوه پخش ماده در محیط و اتمسفر از اهمیت ویژه­ای برخوردار است. هدف اصلی مدل­سازی پخش مواد، تخمین غلظت ماده منتشر شده در محیط در یک فاصله معین و زمان خاص، با توجه به شرایط محیطی است. انتشار مواد در محیط به شکل تخلیه مایع، تخلیه گازی و تخلیه دوفازی تقسیم می­شود و در تخلیه گازی (از نظر رفتار ابر توده تشکیل شده) به سه دسته گازها با شناوری مثبت، گازها با شناوری منفی و گازها با شناوری خنثی تقسیم­بندی می­شود. عواملی همچون شرایط آب و هوایی، پایداری اتمسفر، ارتفاع انتشار مواد، ناهمواری­های زمین و اندازه حرکت مواد رها شده بر شکل ابر و نحوه پخش آن مؤثر است (22،23).
نتیجه­گیری
با توجه به داده‌های به دست آمده از شبیه­سازی می­توان نتیجه گرفت که در صورت بروز نشتی­ها در فضای باز (مواد قابل اشتعال) بزرگ‌ترین خطری که افراد و تجهیزات و به تبعیت از آن گروه آتش­نشانی را تهدید می­کند وقوع پدیده flash fire است که معمولاً محدوده گسترده­ای را در برمی‌گیرد. نتایج حاصل از این شبیه­سازی­ها نشان داد که در هنگام وقوع شرایط اضطراری و حوادث فرآیندی نظیر نشتی­ها و آتش­سوزی­ها جهت استقرار گروه‌های آتش­نشانی در واحد باید فواصل ایمن را در نظر گرفت، زیرا در صورت عدم رعایت فاصله مناسب از سوی گروه‌های آتش­نشانی به علت بالا رفتن احتمال ایجاد صدمه در افراد و تجهیزات آتش­نشانی عملاً راندمان و کارایی گروه آتش­نشانی تقلیل می­یابد و امکان انجام عملیات ایمن و مؤثر از گروه اعزامی سلب خواهد شد. توصیه می­گردد گروه پیشرو آتش­نشانی به دستگاه گازسنجی مجهز باشد که قرار گرفتن در محدوده LFL و UFL را به آن­ها اخطار دهد تا از استقرار گروه آتش­نشانی در محدوده مستعد وقوع آتش ناگهانی جلوگیری شود. همچنین به منظور کاهش عواقب چنین رخدادهایی در وهله اول باید سازه­هایی که این تجهیزات بر روی آن­ها نصب شده­اند و همچنین سازه­های مجاور آن­ها را با استفاده از مواد ضد حریق در مقابل حرارت بالای ناشی از آتش فورانی مقاوم نمود و همچنین با نصب مانیتورهای آتش­نشانی در نقاط مختلف واحد به تعداد کافی امکان ایجاد پرده آب به منظور جلوگیری از سرایت حرارت به سایر قسمت­ها را فراهم کرد. آموزش نیروی انسانی نیز سهم بسزایی در کاهش اثرات منفی وقوع چنین رخدادهایی در واحدهای فرآیندی دارد. چنانچه اپراتورها در حداقل زمان ممکن نسبت به ایزوله کردن مسیرها و کاهش فشار اقدام نمایند خسارت و تبعات آن حادثه به طرز چشمگیری کاهش خواهد یافت.
تقدیر و تشکر
این مقاله حاصل پایان‌نامه با کد ۱۳۹۸۰۳۱۵۱۰۶ می‌باشد؛ از همه بزرگوارانی که پژوهشگران را یاری نموده‌اند سپاسگزاریم.
مشارکت نویسندگان
طراحی پژوهش و آنالیز نرم­افزار: س.د.ا
جمع­آوری اطلاعات و داده­ها: م.ج
نگارش و اصلاحات مقاله: م.و.­ز
تضاد منافع
هیچ گونه تعارض منافع توسط نویسندگان بیان نشده است.


منابع
 
  1. Shakeri HR, Abbasi F, Kashi I. Outcome Analysis and Modeling of Process Accidents at Shiraz Refinery Using PHAST Software, First National Conference on Development of Oil, Gas and Petrochemical Knowledge Base, Mahshahr, Razi Petrochemical Company, Yaran Novin Industry Co. Arjan. 2013; 5. [Persian].
  2. Bazyari M, Givehchi S. Risk Analysis of Petroleum Production Facilities Using PHAST Software to Develop Emergency Response Program, Fourth International Conference on Environmental Planning and Management, Tehran, Faculty of Environment, University of Tehran. 2017; 12. [Persian].
  3. Ahmadi S, Adl J, Varmarziar S. Risk quantitative determination of fire and explosion in a process unit by Dow's Fire and Explosion Index. Journal of Health and Safety at Work. 2008; 5(1&2):39-46. [Persian].
  4. Kamaei M, Alizadeh SS, Keshvari A, et al. Investigating and modeling of the effects of condensate storage tank fire in a refinery. Journal of Occupational Health and Epidemiology. 2015; 2(3): 29-37. [Persian].
  5. Beglarzadeh A, Shekarian E, Shokouhi Y. Check the immediate release of kerosene tank farm maintenance using PHAST software. First international conference on oil, gas, petrochemical and power generation; Tehran. 2012; 14. [Persian].
  6. Jahani F, Parvini M, Shakib M. Consequence Analysis of Gas Condensate Leakage in a Gas Refinery to Develop an Emergency Response Plan. Journal of Occupational Health and Epidemiology. 2019; 6(2): 1-8. [Persian]
  7. Pandya N, Marsden E, Floquet P, et al. Sensitivity Analysis of a Model for atmospheric Dispersion of Toxic Gases. Institute Pour une Culture de Security Industrially. 2008; 1143-1144.
  8. Wang K, Liu Z, Qian X, et al. Long-term consequence and vulnerability assessment of thermal radiation hazard from LNG explosive fireball in open space based on full-scale experiment and PHAST. Journal of Loss Prevention in the Process Industries. 2017; 46: 13–22.
  9. Kamaei M, Alizadeh SSA, Keshvari A, et al. Risk assessment and consequence modeling of BLEVE explosion wave phenomenon of LPG spherical tank in a refinery. Journal of Health and Safety at Work. 2016; 6(2): 10-24. [Persian].
  10. Alizadeh A, Mahdi Gholami MH, Derafshi S. Risk Assessment of a Petrochemical Company's Chemical Storage and Storage Tanks and its Impacts on Adjacent Residential and Industrial Areas. Journal of Safety Message. 2011; 29: 6. [Persian].
  11. Reyhavi Pour S, Abbas Ali Madadi Z. Modeling Propylene Employment Using ALOHA Software and Presenting Necessary Measures to Cope with Emergencies in a Petrochemical Industry, Sixth Transnational Conference on New Advances in Engineering Sciences, Tonekabon, Institute of Education Excellent future. 2013; 8. [Persian]
  12. Cheraghi H, Soltanzadeh A, Ghiyasi S. Consequence modeling of the ethylene oxide storage tanks explosion using the PHAST software (a case study in a petrochemical industry). Iranian Journal of Health and Environment. 2018; 11(2): 261270. [Persian].
  13. Langri M, Shamhamdi A, Rashtchian D. Analysis of PHAST and ALOHA Outcome Modeling Software. First International Conference on Inspection and Safety in Oil and Energy Industries, Tehran. 2010; 10.
  14. CCPS. Guidelines for Evaluating the Characteristics of Vapor Cloud Explosions, Flash Fires, and BLEVEs. AIChE New York, ISBN 0-8169-0474-XP. 1994; 387.
  15. Zarei E, Jafari MJ, Dormohammadi A, et al. The Role of Modeling and Consequence Evaluation in Improving Safety Level of Industrial Hazardous Installations: A Case Study: Hydrogen Production Unit. Iranian Occupational Health. 2013; 10(6): 54-69. [Persian].
  16. Jahangiri M, Norouzi MA, Sarebanzadeh K. Quantitative risk assessment in process industries. Volume II. Fanavaran Publications. 2016; 412. [Persian].
  17.  Golbabaei F, Avar N, Mohammad Fam M. Modeling Propane Emissions in an Industry. Journal of Humans and the Environment. 2012; 20: 1-13. [Persian].
  18. Jafari MJ, Zarei E, Dormohammadi A. Presentation of a method for consequence modeling and quantitative risk assessment of fire and explosion in process industry (Case study: Hydrogen Production Process). The Journal of Health and Safety at Work. 2013; 3(1): 55-68. [Persian].
  19. Velayatzadeh M, Hamedani M, Davazdah Emami S. Modeling the consequence of liquefied gas tank explosion using ALOHA software. International Conference of HSE Experts in Oil, Gas, Petrochemical, Steel and Cement Industries and Development Projects, Shiraz. 2017; 8. [Persian].
  20. Shirali GA, Nematpour L. Investigating Consequence Modeling of Methane Release at CNG Fuel Stations in Ahvaz City. Occupational Hygiene and Health Promotion Journal. 2018; 2(2): 77-88. [Persian].
  21. Nemati A, Davazdah Emami S, Velayatzadeh M. Analysis of gas leakage from propane tank in a gas refinery using PHAST software (Case study: Seventh refinery of South Pars). Scientific Monthly of Oil and Gas Exploration and Production. 2019; 168: 45-54. [Persian].
  22. Zenier F, Antonello F, Dattilo F, Rosa L. Investigation of an LPG accident with different mathematical model applications Int. Risk Assessment and Management. 2001; 2(3): 1-12.
23. Abbasi T, Abbasi S. The boiling liquid expanding vapor explosion (BLEVE): Mechanism, consequence assessment, management.
Journal of Hazardous Materials. 2007; 141(3): 489-519. [Persian].

Consequences of Fire and Explosion in Distillation Unit of Persian Gulf Star Gas Condensate Refinery Using PHAST Software
Mahdi JAFARI1, Sina DAVAZDAH EMAMI2*, Mohammad VELAYATZADEH3
Abstract
Introduction: The main purpose of this research is modeling based on PHAST software, and achieving safe distances for deploying firefighting teams at the time of accidents as consequences of leakage, fire and explosion in some of the process equipment of Persian Gulf Star Gas Condensate Refinery.
Methods: This descriptive cross-sectional study was conducted in 2019. In this study, two possible types of fire in the single distillation process (sudden fire and burst fire) were investigated. The explosion of one of the towers was also simulated to determine the extent of the effects of these events.
Findings: In the jet fire of the output line of furnace 101, the minimum distance from the accident site should be considered 120 meters, which according to the standards related to heat flux, up to a distance of 66 meters, the probability of death will be 100%. In addition, due to the pressure wave created in the wide range prone to flash fire in the rupture of the output line of furnace 101, the explosion of the fire station also affects.
Conclusion: According to the data obtained from the simulation, the authors concluded that in the event of leaks in the open air (flammable materials), the greatest danger threatening people and equipment, and consequently the firefighting team, is the occurrence of flash fire, which usually covers a wide area.

Keywords: Distillation, Refinery, Explosion, Fire, PHAST Software
Original Article


Received: 2021/07/20
Accepted: 2021/08/30


Citation:
JAFARI M, DAVAZDAH EMAMI S
VELAYATZADEH M. Consequences of Fire and Explosion in Distillation Unit of Persian Gulf Star Gas Condensate Refinery Using PHAST Software. Occupational Hygiene and Health Promotion 2022; 6(1): 13-28.
 
1 گروه ایمنی صنعتی، موسسه آموزش عالی تابناک، لامرد، فارس، ایران 
2 گروه ایمنی صنعتی، موسسه آموزش عالی تابناک، لامرد، فارس، ایران
*(نویسنده مسئول: hse12de@gmail.com)
3 گروه ایمنی صنعتی، موسسه آموزش عالی کاسپین، قزوین، ایران
1 Department of Industrial Safety, Tabnak Institute of Higher Education, Lamerd, Fars, Iran  
2 Department of Industrial Safety, Tabnak Institute of Higher Education, Lamerd, Fars, Iran
*(Corresponding Author: hse12de@gmail.com)
3 Department of Industrial Safety, Caspian Institute of Higher Education, Qazvin, Iran
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: ایمنی
دریافت: 1400/4/29 | پذیرش: 1400/11/10 | انتشار: 1401/2/4

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA

ارسال پیام به نویسنده مسئول


بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه بهداشت کار و ارتقا سلامت می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2022 CC BY-NC 4.0 | Occupational Hygine and Health Promotion Journal

Designed & Developed by : Yektaweb