دوره 1، شماره 2 - ( آبان 1396 )                   جلد 1 شماره 2 صفحات 154-163 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML English Abstract Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

BAGHERI S, DASTVAR A, GHALJAHI M. Evaluation of the Intensity of Lighting and Its Relationship with Students' Visual Fatigue in Study Rooms of Zabol University of Medical Sciences in 2016. ohhp. 2017; 1 (2) :154-163
URL: http://ohhp.ssu.ac.ir/article-1-54-fa.html
باقری سمیه، دستاور علیرضا، قلع جهی مریم. ارزیابی شدت روشنایی و ارتباط آن با میزان خستگی بینایی دانشجویان، در سالن های مطالعه دانشگاه علوم پزشکی زابل در سال 1396 . بهداشت کار و ارتقاء سلامت. 1396; 1 (2) :154-163

URL: http://ohhp.ssu.ac.ir/article-1-54-fa.html


مربی، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران
متن کامل [PDF 702 kb]   (167 دریافت)     |   چکیده (HTML)  (390 مشاهده)
متن کامل:   (133 مشاهده)
ارزیابی شدت روشنایی و ارتباط آن با میزان خستگی بینایی دانشجویان،
در سالن های مطالعه دانشگاه علوم پزشکی زابل در سال
 1396
سمیه باقری[1]، علیرضا دستوار[2]، مریم قلع جهی[3]*
 
چکیده
مقدمه: حس بینایی مهمترین و حیاتی­ترین حس انسان به شمار می­رود. انسان به کمک این حس بیشترین اطلاعات و یافته­های خود را از محیط به دست می­آورد و سالن­های مطالعه مکان­هایی هستند که دانشجویان در آنجا زمان زیادی به مطالعه مشغول می­باشند. بنابراین میزان روشنایی موجود آن باید مطلوب باشد تا فرد کمتر دچار خستگی شود. مطالعه حاضر به منظور ارزیابی روشنایی و ارتباط آن بر خستگی بینایی دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل انجام شده است.
روش بررسی: مطالعه حاضر به صورت توصیفی مقطعی در طول دو ماه در سالن­های مطالعه دانشگاه علوم پزشکی زابل اجرا گردید. میزان شدت روشنایی با استفاده از روش­های ارائه شده توسط انجمن مهندسی روشنایی آمریکای شمالی (IESNA) اندازه­گیری گردید و پرسشنامه خستگی بینایی نیز تکمیل و بعد از آن داده­ها با روش آمار توصیفی و تحلیلی ارزیابی شدند.
یافته­ها: شدت روشنایی عمومی در 99 درصد موارد و شدت روشنایی موضعی در 100 درصد موارد کمتر از مقدار استاندارد ارزشیابی گردید. در مورد متغیر سن با خستگی بینایی ارتباط معنی­داری مشاهده نشد ولی میزان شدت روشنایی موضعی و عمومی با خستگی بینایی و حالات روانی ارتباط معنی­داری داشت ( 05/0 >P  ).
نتیجه­گیری: روشنایی نامناسب در سالن­های مطالعه به خصوص در شب که زمان بیشتری دانشجویان مطالعه می­کنند باعث خستگی بینایی می­گردد. بنابراین طراحی روشنایی باید از لحاظ چیدمان منابع روشنایی و نزدیکی نوع نور به نور روز و نوع منابع روشنایی باید در دستور کار قرار گیرد.
 
کلید واژه­ها: شدت روشنایی، خستگی بینایی، سالن مطالعه
  مقاله پژوهشی

تاریخ دریافت: 01/06/1396
تاریخ پذیرش: 17/07/1396
 
ارجاع:
معصومه کرمی، کرمی زهره، نیک نظر حمیده، صحرا نورد یاسر. بررسی وضعیت استرس شغلی و بار کاری بر رضایت شغلی در کارکنان معدن مس سرچشمه. بهداشت کار و ارتقاء سلامت 1396;1(2): 63-154.

 
مقدمه
 
بی شک حس بینایی مهم ترین حسی است که خداوند در وجود انسان­ها آفریده است. انسان به کمک این حس بیشترین اطلاعات و یافته­های خود را از محیط به دست می­آورد و برای به کارگیری بهینه حس بینایی نیاز به نور کافی در محیط دارد (1). هر اندازه کار فرد دقیق­تر باشد توجه به میزان روشنایی در محیط مهم­تر خواهد بود. طراحی نور همواره بخش تفکیک ناپذیر از محیط زندگی انسان را تشکیل می­دهد که حدود 80 تا 85 درصد از تاثیرگذاری ما از طریق ارتباط بصری با محیط حاصل می­شود (2).
روشنایی مطلوب ویژگی­های کمی و کیفی دارد که فقدان هر کدام از آن­ها علاوه بر ایجاد خستگی، سردرد، اختلالات بینایی، اختلالات هورمونی و اختلالات اسکلتی عضلانی می­تواند کارایی و بهره­وری افراد را نیز تحت تاثیر قرار دهد (3). روشنایی فراهم شده در داخل ساختمان، محدودیت نور طبیعی خورشید را جبران نموده و موجب شده است که افراد در زمان­های مختلف شبانه روز به فعالیت مشغول باشند (4).
دید واضح به روشنایی مطلوب وابسته است. روشنایی بیش از حد یا کمبود روشنایی در هر محیطی باعث بروز ناراحتی­های مختلفی و حتی بروز حادثه می­شود (5). تابش بیش ازحد نیاز نور می­تواند باعث بروز سردرد، خستگی، استرس، تحریک چشم­ها و اضطراب شود. کمبود نور نیز می­تواند باعث بروز فشارهای تطابق چشمی، سردرد، سرگیجه، خستگی، اختلالات اسکلتی عضلانی به علت ایجاد وضعیت نامناسب بدن و فشار اضافی بر بدن برای تطابق دید گردد (6). بیشترین شکایت افراد شامل درد و فشار بر چشم، خشکی چشم، ریزش اشک، تحریک و قرمزی، تاری دید، دوبینی، اعلام شده است (6). خستگی چشمی شامل علائم زیادی همچون سردرد، بیزاری از ادامه کار و دردهای چشمی و ... می­باشد (7).
معمولاً خستگی چشمی در زمانی که کار با دقت انجام می­شود و یا زمانی که کتب با چاپ ضعیف و یا متن­های الکترونیک با کیفیت پایین خوانده می­شود و یا مطالعه در نور ناکافی و مواجهه با نورهای چشمک زن و یا وجود عیوب انکساری چشم، به وجود می­آید رخ می­دهد (8).
اغلب فعالیت­های چشمی می­تواند راهی برای ایجاد خستگی چشمی باشند مخصوصاً وقتی که برای طولانی مدت کار چشمی ادامه داشته باشد (9). خستگی می­تواند حوزه توجه و تمرکز انسان را محدودتر از حالت عادی نماید (10).
اهمیت موضوع به این دلیل است که بروز خستگی از نظر زمانی ناپایدار بوده و ما بین ریتم بیداری و خواب قرار می­گیرد و اگر پیوسته ادامه داشته باشد می­تواند به خواب منجر شود (11). سالن مطالعه­ی کتابخانه محلی است که معمولا فرد برای مدت زمان طولانی به مطالعه می­پردازد. وجود روشنایی مناسب و توزیع بهینه آن در چنین محیط­هایی می­تواند بروز خستگی چشم وکاهش دقت را به تاخیر اندازد (12).
برای اندازه گیری روشنایی از روش ارائه شده پیشنهادی انجمن مهندسان روشنایی آمریکای شمالی (IESNA) که روش شبکه ای است استفاده می شود (13).
 IESNA  مقادیر شدت روشنایی 500 لوکس را برای مطالعه و نوشتن پیشنهاد نموده است در ایران نیز شدت روشنایی بر روی میز مطالعه حداقل 300 و پیشنهادی 500 لوکس می­باشد این در حالی است که این استاندارد در آمریکا با 750 لوکس و در انگلستان از این مقدار هم بالاتر است (14).
از مهم­ترین عوامل موثر در بهره­مندی از روشنایی روز عرض جغرافیایی، فصل، موقعیت خورشید، شرایط اقلیمی، ساعات روز، ابعاد پنجره و ضلع قرارگیری آن، جنس و خصوصیات شیشه و سطوح داخلی را می­توان ذکر کرد. به عنوان مثال جنوبی پنجره، نسبت مساحت پنجره به اتاق و نزدیکی به سقف از عوامل تقویت کننده روشنایی روز است (15).
روشنایی در محیط­های کاری بایستی متناسب با نوع فعالیت و ایستگاه کاری باشد. دید سالم یکی از عناصر لازم و پر اهمیت در بین دانشجویان است که می­تواند در بالا بردن ساعت­های مطالعه، دقت، تیزبینی، هوشیاری و کارایی آن­ها تاثیرگذار باشد. توجه به اهمیت روشنایی به عنوان یک فاکتور فیزیکی مهم و اصلاح پذیر محیط کار که در حفظ سلامت نیروی انسانی، پیشگیری از حوادث، بالا بردن راندمان کاری و ارتقاء اقتصاد نقش دارد که لزوم انجام چنین تحقیقاتی را هرچه بیشتر مشهود می­نماید (16).
با توجه به این که کتابخانه و سالن مطالعه محیطی برای مطالعه دانشجویان و پرسنل شاغل در این واحدها می­باشد و روشنایی یک عامل مهم و تاثیرگذار بر سلامت افراد است و همچنین در ایران مطالعات کمی در مورد بررسی تاثیر آن بر خستگی بینایی و روانی افراد انجام گرفته، مطالعه حاضر با هدف تعیین میزان شدت روشنایی و تاثیر آن بر خستگی چشم در کتابخانه و سالن­های مطالعه طرح ریزی شده است تا بتوان با استفاده از نتایج آن از بروز عوارض ناشی از روشنایی نامطلوب جلوگیری و راندمان کاری را بالا برد.
روش بررسی
مطالعه حاضر یک مطالعه توصیفی تحلیلی - مقطعی می­باشد که با کد اخلاق  Zbmu.1.REC.1396.105در کمیته اخلاق دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی زابل مصوب و انجام شده است.
در این مطالعه که در سال 1396 جهت بررسی شدت روشنایی و ارتباط آن با میزان خستگی بینایی دانشجویان در دانشگاه علوم پزشکی زابل انجام شد، بخش­های مختلف کتابخانه و سالن­های مطالعه در دانشکده­ها و خوابگاه­های دختران و پسران مورد بررسی قرار گرفت.
برای دختران در دانشگاه علوم پزشکی زابل 6 سالن مطالعه و برای پسران 4 سالن مطالعه وجود داشت. در هر سالن، ایستگاه­های اندازه­گیری شدت روشنایی عمومی و موضعی با توجه به روش شبکه­ای ارائه شده توسط انجمن مهندسین روشنایی آمریکا (IESNA) مشخص شد و اندازه گیری به روش شبکه­ای در دو نوبت روز (نور طبیعی + نور مصنوعی) و شب (نور مصنوعی) تکرار گردید. تعداد ایستگاه­های اندازه­گیری شده 95 ایستگاه برای روشنایی عمومی و 107 ایستگاه برای روشنایی موضعی بوده است. در هر ایستگاه برای اندازه­گیری شدت روشنایی از دستگاه سنجش روشنایی (لوکس متر) مدل Hagner EC1 استفاده شد. برای ارزیابی روشنایی عمومی و مصنوعی  از فرم­های ارائه شده توسط مرکز سلامت محیط و کار که بر اساس چیدمان اولیه چراغ­ها و روش شبکه­­ای استفاده شد و برای کالیبراسیون ابتدا نقطه صفر دستگاه تنظیم گردید. در این روش با گذاشتن درپوش روی سلول دریافت کننده، دستگاه عدد صفر را نشان داد. به منظور اطمینان از صحت کار آن، حسگر دستگاه نورسنج در ارتفاع 76 سانتی متری از کف زمین قرار گرفت و میزان روشنایی بر حسب لوکس در روز و شب اندازه­گیری شد. ارزیابی روشنایی در دوره زمانی یک ماهه و در سطح میز کاری افراد اندازه­گیری شد و مقادیر به دست آمده جهت ارزیابی وضعیت روشنایی با مقادیر استاندارد مقایسه شد. برای هر سالن مطالعه حداقل، حداکثر و میانگین شدت روشنایی و انحراف معیار نیز برحسب لوکس جداگانه محاسبه شد. پرسشنامه استاندارد بررسی وضعیت خستگی بینایی، حالات روانی و هیجانات ذهنی نیز توسط دانشجویانی که از این سالن­ها استفاده می­کنند، تکمیل گردید (17). همچنین ملاحظات اخلاقی برای اجرای مراحل و ارائه نتایج پژوهش به صورت علمی و محرمانه بودن نام و اطلاعات شخصی افراد مورد مطالعه به طور کامل حفظ گردیده است. شرط ورود افراد به مطالعه، نداشتن سابقه بیماری استرس بوده که بر مبنای اظهارات خود افراد صورت گرفته است. با در نظر گرفتن کل دانشجویان (1700N=) نفر (دانشکده بهداشت 395 نفر، پزشکی 275 نفر، داروسازی 365 نفر، پرستاری و مامایی 425 نفر، پیراپزشکی 345نفر) با استفاده از جدول مورگان تعداد نمونه از هر دانشکده (دانشکده بهداشت 73 نفر، پرستاری و مامایی 78 نفر، پزشکی 50 نفر، پیراپزشکی 63 نفر و داروسازی 49 نفر) به دست آمد و 314 نفر از دانشجویان دختر و پسر وارد مطالعه شدند که روش نمونه­گیری طبقه­ای تصادفی با تخصیص متناسب بود.
 
رابطه 1:
Nh = Nh/N*n
پایایی و روایی اولیه پرسشنامه خستگی به وسیله مطالعه پایلوت بر روی 20 نفر از دانشجویان انجام شد و ضریب آلفا کرونباخ 87 درصد محاسبه شد.
جهت بررسی ارتباط بین پارامترهای مربوط به خستگی بینایی، حالات روانی و هیجانات ذهنی، داده­ها با استفاده از نرم افزار SPSS18 و با استفاده از آزمونt  مستقل، آزمون ANOVA و  پس آزمون توکی استفاده شد. سطح معنی­داری 05/0 در نظر گرفته شد.
یافته­ها
این مطالعه توصیفی - مقطعی در بردارنده توصیف آماری توزیع میزان شدت روشنایی شامل حداقل، حداکثر، میانگین و انحراف معیار شدت روشنایی می­باشد. پرسشنامه مربوط به خستگی بینایی، حالات روانی و هیجانات ذهنی نیز با هدف بررسی اثر روشنایی بر این عوامل، توسط محقق (با روش مصاحبه) تکمیل شد. . بر اساس جدول شماره 1، کمترین میزان میانگین شدت روشنایی عمومی در سالن مطالعه پسران در دانشکده پرستاری و بیشترین در سالن مطالعه پسران در کتابخانه مرکزی بود و بیشترین و کمترین مقدار روشنایی موضعی نیز مربوط به سالن مطالعه پسران در خوابگاه پسرانه فرخی و سالن مطالعه دختران در کتابخانه مرکزی می­باشد. در اکثر موارد میانگین شدت روشنایی طبیعی موجود از متوسط استاندارد که بر روی میز مطالعه حداقل 300 لوکس و پیشنهادی 500 لوکس می­باشد کمتر است و فقط سالن مطالعه پسران در کتابخانه مرکزی با استاندارد مطابقت داشته و قابل قبول می­باشد و در جدول شماره 2 درصد افراد مشارکت کننده بر حسب جنسیت و تعداد در هر دانشکده آورده شده است.
بر اساس جدول شماره 3 میانگین، حداقل، حداکثر و انحراف معیار پارامترهای مختلف خستگی بینایی بیان شده است.
جدول شماره 3 نشان می­دهد که با استفاده از آزمون t مستقل هیچگونه رابطه­ای بین جنسیت و معیارهای خستگی بینایی وجود ندارد.
معیارهای سنجش خستگی بینایی و رابطه آن با روشنایی به تفکیک دانشکده­های مختلف در جدول شماره 5 آورده شده است که (05/0 > P) مورد قبول می­باشد.
 
جدول 1: اندازه گیری میزان شدت روشنایی در سالن­های مطالعه
سالن های مطالعه شدت روشنایی طبیعی(LUX) شدت روشنایی موضعی(LUX)
حداقل حداکثر میانگین انحراف معیار حداقل حداکثر میانگین انحراف معیار
سالن مطالعه دختران در دانشکده پرستاری ۱۲۰ ۲۱۵ ۱۷۰ 29/34 ۲۱۵ ۴۲۰ 83/299 48/59
سالن مطالعه پسران در دانشکده پرستاری ۱۲۱ ۱۶۴ 83/141 86/78 ۱۲۱ ۱۶۴ 33/143 46/35
سالن مطالعه دختران در خوابگاه دخترانه مریم ۲۷۰ ۷۰۰ ۴۹۴ 71/177 ۱۴۱ ۱۶۴ 6/153 96/25
سالن مطالعه دختران در خوابگاه دخترانه خدیجه ۴۸ ۴۲۰ 21/248 75/71 ۱۰۲ ۲۲۰ 23/144 78/27
سالن مطالعه دختران در خوابگاه دخترانه مطهری ۲۴۰ ۳۶۰ 66/306 48/59 ۳۰۰ ۴۲۴ 66/360 40/77
سالن مطالعه دختران در خوابگاه دخترانه ریحانه ۱۷۰ ۱۰۰۰ 54/314 70/103 ۱۳۰ ۲۸۰ 44/190 75/71
سالن مطالعه دختران در کتابخانه مرکزی ۱۶۴ ۵۷۰ 55/258 ۹۹/۹۹ ۹۷ ۳۰۰ 59/172 53/77
سالن مطالعه پسران در کتابخانه مرکزی ۱۷۱ ۱۵۰۰ 07/578 81/177 ۱۲۵ ۲۸۰ 55/190 80/69
سالن مطالعه پسران در کتابخانه دانشکده داروسازی ۲۱۰ ۱۰۲۴ ۴۹۶ 52/198 ۱۶۰ ۲۲۰ 16/186 70/71
سالن مطالعه پسران در خوابگاه پسرانه فرخی ۱۹۰ ۴۲۵ 33/332 39/77 ۱۲۸ ۴۴۷ 57/329 48/59
 

 
جدول 2: درصد افراد مشارکت کننده بر حسب جنسیت و تعداد در هر دانشکده
نام دانشکده فراوانی درصد
جنسیت زن ۱۶۳ 9/51
مرد ۱۵۱ 1/48
دانشکده  بهداشت ۷۶ 2/24
دانشکده پزشکی ۴۹ 6/15
دانشکده پرستاری ۷۷ 5/24
دانشکده داروسازی ۴۹ 6/15
دانشکده پیراپزشکی ۶۳ 1/20
جدول 3: رابطه بین جنسیت و معیارهای خستگی
پارامتر جنسیت تعداد میانگین انحراف معیار P-value
خستگی بینایی زن ۱۶۳ 59/2 63/1 957/0
مرد
 
۱۵۱ 60/2 70/1
استرین چشمی زن ۱۶۳ 67/2 50/1 601/0
مرد
 
۱۵۱ 57/2 83/1
اختلال دید زن ۱۶۳ 31/2 62/1 473/0
مرد
 
۱۵۱ 45/2 89/1
بی حسی در چشم زن ۱۶۳ 06/3 93/1 843/0
مرد
 
۱۵۱ 11/3 12/2
خارش چشم زن ۱۶۳ 50/2 64/1 591/0
مرد ۱۵۱ 39/2 91/1
 
 
معیارهای سنجش خستگی بینایی و رابطه آن با روشنایی به تفکیک دانشکده‌های مختلف با استفاده از آزمون ANOVA در جدول 4 آورده شده است که (05/0 > P) مورد قبول می‌باشد.
طبق جدول 5 از میان 5 مولفه بررسی خستگی چشمی در فاکتورهای خستگی بینایی، اختلال دید و بی حسی در چشم با میزان روشنایی در دانشکده­های مختلف رابطه معنی­دار وجود داشت (05/0 > P). ولی بین استرین چشمی و خارش چشم با میزان روشنایی در دانشکده-های مختلف رابطه معنی­داری یافت نشد و آزمون توکی نیز نشان داد که میانگین رابطه معیارهای خستگی بینایی، اختلال دید و بی­حسی در چشم با میزان روشنایی در دانشکده پیراپزشکی از سایر دانشکده­ها بیشتر بوده است.
 

 
جدول 4: معیارهای سنجش خستگی بینایی و رابطه آن با روشنایی به تفکیک دانشکده های مختلف
پارامتر تعداد میانگین انحراف معیار P-value
خستگی بینایی
دانشکده بهداشت ۷۶ 57/2 78/1 013/0
دانشکده پزشکی ۴۹ 59/2 03/1
دانشکده داروسازی ۴۹ 01/2 19/1
دانشکده پیراپزشکی ۷۷ 04/3 56/1
دانشکده پرستاری
 
۶۳ 63/2 61/1
استرین چشمی دانشکده بهداشت ۷۶ 60/2 90/1 053/0
دانشکده پزشکی ۴۹ 44/2 17/1
دانشکده داروسازی ۴۹ 12/2 28/1
دانشکده پیراپزشکی ۷۷ 93/2 45/1
دانشکده پرستاری
 
۶۳ 75/2 84/1
اختلال دید دانشکده بهداشت ۷۶ 29/2 05/2 011/0
دانشکده پزشکی ۴۹ 15/2 19/1
دانشکده داروسازی ۴۹ 81/1 40/1
دانشکده پیراپزشکی ۷۷ 93/2 79/1
دانشکده پرستاری
 
۶۳ 51/2 80/1
بی حسی در چشم دانشکده بهداشت ۷۶ 31/3 12/2 005/0
دانشکده پزشکی ۴۹ 55/3 94/1
دانشکده داروسازی ۴۹ 19/2 46/1
دانشکده پیراپزشکی ۷۷ 34/3 19/1
دانشکده پرستاری
 
۶۳ 90/2 99/1
خارش چشم دانشکده بهداشت ۷۶ 25/2 07/2 064/0
دانشکده پزشکی ۴۹ 55/2 34/1
دانشکده داروسازی ۴۹ 03/2 43/1
دانشکده پیراپزشکی ۷۷ 95/2 75/1
دانشکده پرستاری ۶۳ 43/2 88/1
 
بحث
 
مطالعه حاضر با هدف ارزیابی میزان شدت روشنایی در سالن­های مطالعه و تعیین میزان بروز خستگی بینایی در دانشجویان انجام شده است. از نتایج مهم این مطالعه آن است که در همه مکان­های مورد مطالعه به جز یک مورد میانگین شدت روشنایی عمومی و میزان روشنایی موضعی از متوسط مقادیر استاندارد پیشنهاد شده کمتر بوده است. به ویژه شدت روشنایی موضعی که در شب اندازه­گیری شده و از نور مصنوعی استفاده شده بود نامطلوب­تر ارزیابی گردید. همینطور توزیع شدت روشنایی در اغلب سطوح مطالعه بررسی شده به طور یکنواخت و مطلوب نبود. در نتیجه بروز خستگی بینایی از طرف دانشجویان قابل توجه بوده است.
مطالعات گذشته نشان دادند که در محیط­های کاری که روشنایی مصنوعی استفاده شده است در بیشتر موارد شدت روشنایی با توجه به نوع کار و عملکرد شاغلین و بینایی آن­ها متناسب نبوده است. در مطالعه­ای گل محمدی و همکارانش به ارزیابی روشنایی داخلی عمومی و موضعی در کارگاه­های قالی بافی پرداخته­اند (۳) که از نظر روشنایی موضعی هیچ کدام از کارگاه­ها وضعیت مناسب نداشتند. در پژوهش دیگری از همین نویسنده و همکارانش در مدارس شهر همدان نیز نشان داده شد که شدت روشنایی در کلاس­ها ۷۰ درصد کمتر از حد توصیه شده بوده است (۵).
در مطالعه فرخ زاد و همکاران (۴) نشان داد که میزان شدت روشنایی بخش­های مختلف بیمارستان ولایت در شهرستان دامغان وضعیت مطلوبی مشاهده نشد به طوریکه شدت روشنایی عمومی و موضعی در اکثر بخش­های مورد مطالعه کمتر از ۳۰۰ لوکس بوده است.
مطالعه حاضر نیز در تایید مطالعات قبلی بیان می­کند که میزان روشنایی در سالن­های مطالعه به خصوص روشنایی موضعی در حد مطلوب نیست. شدت روشنایی موضعی در ۱۰۰ درصد مکان­های اندازه گیری شده کمتر از مقادیر استاندارد ارزیابی شد. به علاوه شدت روشنایی عمومی نیز در ۹۸/۹۹ درصد موارد کمتر از مقادیر توصیه شده بود. این نتیجه بیانگر این است که در طراحی سالن­های مطالعه به تعداد و نوع منابع نور در تامین روشنایی مناسب کمتر توجه شده است.
از طرف دیگر در اندازه­گیری روشنایی مورد نیاز برای میز مطالعه لازم است پخش نور به طور یکنواخت انجام شود و برای این می­توان از ضریب نسبت یکنواختی توزیع شدت روشنایی برای ارزیابی دید استفاده نمود (۱۵). مقادیر به دست آمده در این مطالعه نشان می­دهد این فاکتور در اندازه‌گیری انجام شده در روشنایی عمومی در ۹۹ درصد موارد و در روشنایی موضعی در ۱۰۰ درصد موارد غیرقابل قبول می­باشد. این وضعیت در دید راحت و مناسب مطالعه کنندگان می­تواند تاثیر بگذارد.
در مطالعه حاضر عامل روشنایی به عنوان یک کمیت فیزیکی بر سلامت بینایی تلقی شده است. در بررسی این عامل مهمترین نکته طراحی سالن­های مطالعه از نظر اصول ایمنی و بهداشت است که به دلیل عدم توجه به روشنایی مناسب و عدم آگاهی اثرات نامطلوبی بر بینایی می­گذارد. همین طور عوامل متعدد دیگری موجب عدم تامین روشنایی بهینه در سالن­های مطالعه می­شود. در این مطالعه مشخص شد که عدم پاکیزگی منابع نور و نوع منبع روشنایی به کار رفته با توجه به میز مطالعه و چیدمان نامناسب لامپ­ها را نیز می­توان از
دیگر عوامل موثر در ایجاد روشنایی نامناسب در این مطالعه برشمرد.

نتایج این پژوهش نشان داد که بروز فاکتورهای خستگی بینایی، اختلال دید و بی­حسی در چشم در دانشجویان دانشکده­های مختلف قابل توجه بوده است و این میزان در دانشکده پیراپزشکی بیشتر از سایر دانشکده­ها به دست آمد که این می­تواند به دلیل روشنایی نامطلوب در سالن­های مطالعه باشد همچنین در مطالعه­ای مشخص گردید شدت روشنایی بر میزان تولید سولفاتوکسی ملاتونین و خلق و خو نیز تاثیر داشته است و بعضی مطالعات گذشته هم نشان می­دهند که رنگ نور حاصل می­تواند برتمرکز و خستگی اثر بگذارد (۴) ولی بین اختلال دید و خارش چشم با میزان روشنایی در دانشکده­های مختلف رابطه-ای یافت نشد که این می­تواند به دلیل این باشد که عوامل دیگری مثل آلودگی هوا و عیوب انکساری در چشم بیشتر باعث بروز این عوامل می­شوند.
بنابراین اگر روشنایی محیط با استفاده از منابع روشنایی نور سفید و زرد به طور توام تامین شود می­توان تا حد مطلوبی از خستگی بینایی پیشگیری نمود.
نتیجه گیری
در مطالعه حاضر میزان روشنایی مورد استفاده در سالن­های مطالعه به عنوان یک عامل فیزیکی بررسی شد. در این مطالعه خستگی بینایی بر مبنای میزان روشنایی عمومی و موضعی مورد بررسی قرار گرفت هرچند متغیرهای دیگری نیز ممکن است بر خستگی چشم اثر داشته باشند که در این مطالعه بررسی نشده است و پیشنهاد می­گردد در مطالعات آینده ارتباط این عوامل بررسی شود. از دیگر محدودیت­های مهم مطالعه شرایط جوی (گرمای شدید و طوفان) می­باشد که باعث شد درب­ها و پنجره­های سالن­های مطالعه در اغلب موارد بسته باشند و نتوان برای تامین روشنایی عمومی از آن­ها استفاده کرد که بهتر است در مطالعات بعدی مورد بررسی قرار گیرند همینطور اثر این عوامل برخستگی بینایی نیز بررسی شود.
با توجه به نتایج حاصل از این مطالعه وجود روشنایی نامطلوب در سالن­های مطالعه موجب خستگی بینایی و تاثیر بر حالت­های روانی می­گردد و عملکرد افراد را تحت تاثیر قرار
می­دهد.


تقدیر و تشکر
محققین از همکاری دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی زابل و مسئولین دانشکده بهداشت شهرستان زابل و همچنین مسئولین دانشگاه علوم پزشکی زابل که این پژوهش را مورد حمایت قرار داده اند کمال تشکر و قدردانی را دارند.
مشارکت نویسندگان
طراح پژوهش: م.ق
جمع آوری داده: ع.د
تحلیل داده: س.ب
نگارش و اصلاح مقاله: م.ق
تضاد منافع
هیچگونه تضاد منافعی از سوی نویسندگان گزارش نشده است.
 
 
منابع
 
  1. Alizadeh A, Sorayamahabed A, Soleymani S, Yazdani Charati J. Illuminance Intensity in Primary Schools in Sari, 2014. Journal of Mazandaran University of Medical Sciences. 2016; 26(137):196-205. [Persian]
  2. Pakideh H. Kakai H. Et al. Evaluate and measure the intensity of Illumination in primary schools in the city of Ilam in 2013.Journal of Ilam University of medical Sciences. 2015; 23(1):163-8. [Persian]
  3. Golmohammadi R, Alizadeh H, Motamedzade M, Soltanian A. Assessment of Interior General and Local Lighting in Carpet Weaving Workshops in Bijar City. Journal of Occupational Hygiene Engineering. 2014; 1(3):1-8. [Persian]
  4. Farokhzad M, Dehdashti AR,Tajik F. Evaluation of Brightness and its Effects on Visual Fatigue and Psycho-Psychological Conditions of Staff in Damghan Provincial Hospital Hospitals. Journal of Neyshabour University of Medical Sciences. 2015; 3(1):37-48. [Persian]
  5. Golmohammadi R, Hajiakbari M, Heydari Moghadam R, Zare R, Hoseini Kh, Karami S. Evaluation of Internal Lighting of Girls' Schools in Hamadan in 85 and 93 years. Ergonomics Magazine.2015; 2(4):48-54. [Persian]
  6. Rajabi Vardanjani H, Habibi EA, Zeinodini M. An examination of association of visual fatigue symptoms with flicker value changes in video display terminal operators. Journal of Shahrekord University Medical Sciences. 2014; 16 (1):11-20. [Persian]
  7. IWA I. Image safety: Reducing the incidence of undesirable biomedical effects caused by visual image sequence. Recommendation; 2005.
  8. Ukai K, Howarth PA. Visual fatigue caused by viewing stereoscopic motion images: Background, theories, and observations. Displays. 2008; 29(2):106-16.
  9. Shahraminia SA. Evaluate possible solutions to reduce accidents caused by driver fatigue. Proceedings of the 5th National Congress of Civil Engineering Ferdowsi University of Mashhad; 2010:14-16. [Persian]
  10. Habibi E, Pourabdian S, Rajabi H, Dehghan H, Maracy MR. Development and validation of a visual fatigue questionnaire for video display terminal users. Journal of Health System Research. 2011:7(4). [Persian]
  11. Barnes EA, Bruera E. Fatigue in patients with advanced cancer: a review. International Journal of Gynecological Cancer. 2002 Sep 1; 12(5):424-8.
  12. Majidi FA, Azimi Pirsaraei SR, Arghami SH. Measurement of the Illumination in Irregular Geometric Libraries of Zanjan City with Geospatial Information System (GIS. ZUMS Journal. 2009 May 1; 17(66):61-70. [Persian]
  13.  Ghotbi Ravandi MR,  Khanjani N,  Nadri  F,  
     
  • A, Nadri H, Ahmadian M, et al. Evaluation of Lighting and Ultraviolet Velocity in Kerman University of Medical Sciences. Iranian Occupational Health Journal. 2012 Jan 15; 8(4):29-35. [Persian]
  • Nadri H, Nik Pey A, Nadri F, Rghalenavi M, Safari Varyani A, Avazpor M, et al. Measurement and design of general illumination in Qazvin medical science university student residences. Journal of Ilam University Medical Science. 2013; 20(5):59-66. [Persian]
  • The Center for Environmental Health and Work. Guidelines for measuring and assessing lighting in the work environment. The Center for Environmental Health and Work. 2015. [Persian]
  •   Maghsoodi Moghadam R, Farasati F, Toolabi A, Jafarzadeh Z. Light Intensity and Ultraviolet Radiation in the Libraries and Computer Sites of Ilam Universities. Journal of Health and Development. 2014; 2(4):316-25. [Persian]
  • Kuze J, Ukai K. Subjective evaluation of visual fatigue caused by motion images. Displays. 2008;29(2):159-66.


 
Evaluation of the Intensity of Lighting and Its Relationship with Students' Visual Fatigue in Study Rooms of Zabol University of Medical Sciences in 2016
Somayeh BAGHERI[4], Alireza DASTVAR[5], Maryam GHALJAHI[6]*
Abstract
Introduction: Visual perception is one of the most important and critical human senses. This sense gets the most data and information from the environment. The studying hall is a place where students stay a long time, so its illumination should be so that makes them less fatigue. This study aimed to evaluate the illumination and its relation on visual fatigue of Zabol Medical Science University students.
Methods: This cross-sectional study was carried out over 2 months in the study halls of the university. The illumination intensity was measured by Illuminating Engineering Society of North America. A questionnaire was completed and the data were analyzed using descriptive statistics.
Results: Public illumination in 99% and local illumination intensity in 100% of responses were evaluated less than the standard value. Although no significant difference was observed between age and visual fatigue, the local and public illumination intensity showed significant relation with visual fatigue and psychological condition.
Conclusion: Inappropriate lighting in studying halls, especially at nights when student spend more time for studying leads to visual fatigue. So, lighting design has to be reviewed based on the arrangement of lighting sources, optical proximity, and type of lighting sources.
Keywords: Illumination, Visual Fatigue, Studying Hall
  Original Article

 
Received: 2017/08/23
Accepted: 2017/10/09
 
Citation:
BAGHERI S, DASTVAR AR, GHALJAHI M. Evaluation of the
Intensity of Lighting and Its Relationship with Students' Visual Fatigue in Study Rooms of Zabol University of Medical Sciences in 2016. Occupational Hygiene and Health Promotion Journal 2107;1(2):154-63.
 
 
  1. کارشناس ارشد آمار حیاتی، گروه آمار، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران
  1. دانشجوی کارشناسی بهداشت حرفه ای، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران
  • [3]مربی، گروه مهندسی بهداشت حرفه ای، دانشکده بهداشت دانشگاه علوم پزشکی زابل، زابل، ایران
( نویسنده مسئول: occmgh@gmail.com)
[4]School of Health, Zabol University of Medical Science, Zabol, Iran
[5]Student of Occupational Health Engineering, School of Health, Zabol University of Medical Science, Zabol, Iran
[6]Department of Occupational Health Engineering, School of Health, Zabol University of Medical Science, Zabol, Iran
*(Corresponding Author: occmgh@gmail.com)
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: ۱۳۹۶/۶/۱ | پذیرش: ۱۳۹۶/۷/۱۷ | انتشار: ۱۳۹۶/۸/۹

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
کد امنیتی را در کادر بنویسید

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه بهداشت کار و ارتقا سلامت می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Occupational Hygiene and Health Promotion Journal

Designed & Developed by : Yektaweb